İnsanların ilgi görme ve kabul edilme ihtiyacı oldukça doğal bir duygudur. Ancak bazı durumlarda bu ihtiyaç, bireyin davranışlarını ve ilişkilerini belirleyen güçlü bir eğilime dönüşebilir. Histrionik kişilik bozukluğu, kişinin dikkat çekme isteğinin yoğun olduğu, duygularını abartılı biçimde ifade edebildiği ve sosyal ilişkilerinde onay arayışının belirgin şekilde hissedildiği bir kişilik örüntüsünü ifade eder. Günlük dilde zaman […]

İnsan zihni, zorlayıcı duygular ve beklenmedik yaşam olayları karşısında kendini koruyabilmek için çeşitli psikolojik savunma yolları geliştirebilir. Bu savunma yollarından biri de inkâr mekanizması (denial) olarak bilinen durumdur. İnkâr mekanizması, kişinin karşılaştığı gerçekliği kabul etmekte zorlandığında, bu durumu bilinçli ya da bilinçsiz şekilde görmezden gelmesi veya yok sayması şeklinde ortaya çıkabilir. Özellikle duygusal olarak ağır […]

İnsan zihni, zorlayıcı duygular ve rahatsız edici deneyimlerle karşılaştığında kendini korumak için çeşitli psikolojik savunma yolları geliştirebilir. Bu savunma mekanizmalarından biri de bastırma (repression) olarak adlandırılan süreçtir. Bastırma kişinin yaşadığı bazı duygu, düşünce ya da anıları bilinçli farkındalığın dışında tutarak zihnin daha derin katmanlarına itmesi şeklinde ortaya çıkabilir. Özellikle yoğun üzüntü, suçluluk, korku veya utanç […]

Güven duygusu, sağlıklı ilişkilerin ve psikolojik dengenin önemli bir parçasıdır. Ancak bazı bireylerde başkalarına karşı yoğun bir kuşku, güvensizlik ve sürekli tetikte olma hali görülebilir. Bu durum zamanla kişinin düşünce biçimini ve ilişkilerini etkileyen bir davranış örüntüsüne dönüşebilir. Paranoid kişilik bozukluğu, bireyin çevresindeki insanların niyetlerine karşı sürekli şüphe duyması, eleştirilmekten veya zarar görmekten endişe etmesi […]

Bazı düşünceler vardır ki zihinde tekrar tekrar dönüp durur. Kişi aynı olayı, aynı cümleyi ya da aynı hatayı defalarca analiz eder. Bu döngü zamanla yorucu bir zihinsel sürece dönüşebilir. Ruminasyon, kişinin özellikle olumsuz yaşantıları sürekli yeniden düşünmesi ve zihinsel olarak o ana takılı kalması durumunu ifade eder. Halk arasında “geçmişe saplanma” olarak da tanımlanabilen bu […]

Alışveriş yapmak çoğu zaman keyifli ve ihtiyaç odaklı bir davranıştır. Ancak bazı durumlarda bu davranış, geçici rahatlama sağlamak için tekrar eden ve kontrol edilmesi zor bir alışkanlığa dönüşebilir. Alışveriş bağımlılığı diğer adıyla onyomani, kişinin ihtiyaç dışı ve duygusal dürtülerle alışveriş yapma eğilimi göstermesiyle karakterize edilen bir davranış örüntüsüdür. Bu süreçte alışveriş yalnızca bir tüketim eylemi […]

Öfke, insanın temel duygularından biridir ve çoğu zaman sınır ihlali, haksızlık ya da hayal kırıklığı karşısında ortaya çıkar. Ancak bazı durumlarda öfke yoğunluğu artabilir ve kontrol etmek zorlaşabilir. Bu noktada kişi, verdiği tepkilerin hem kendisine hem de çevresine zarar verdiğini fark edebilir. Öfke kontrol problemi öfkenin sıklığı, şiddeti ya da ifade edilme biçimi nedeniyle kişinin […]

Duyguların yoğun yaşanması, ilişkilerde iniş çıkışların sık görülmesi ve terk edilme korkusunun belirgin olması bazı bireyler için yaşamı oldukça zorlayıcı hale getirebilir. Borderline kişilik bozukluğu, duygusal dalgalanmalar, ilişkilerde istikrarsızlık ve kimlik algısında değişkenlik gibi özelliklerle tanımlanan bir psikolojik durumdur. Ancak burada önemli olan bu kavramın yalnızca bir etiket değil, kişinin yaşadığı deneyimleri anlamlandırmaya yardımcı olan […]

Psikoz, bireyin düşünce, algı ve gerçeklik değerlendirme biçiminde belirgin zorlanmalar yaşadığı bir ruhsal deneyim olarak tanımlanır. Bu süreçte kişi, çevresinde olup bitenleri yorumlamakta güçlük çekebilir ve yaşadığı içsel deneyimler günlük yaşamla uyumunu zorlayabilir. Psikoz, tek başına bir durumdan ziyade farklı nedenlerle ve farklı şekillerde ortaya çıkabilen kapsamlı bir yaşantıyı ifade eder. Psikotik deneyimler kişinin duygu […]

Kapalı alanlarda bulunmak bazı kişiler için yalnızca geçici bir rahatsızlık yaratırken bazı bireylerde yoğun bir kaygı ve kaçınma isteğine yol açabilir. Kapalı alan korkusu (klostrofobi), bireyin dar, kapalı ya da çıkışı kısıtlı ortamlarda kendini güvende hissetmekte zorlanmasıyla ortaya çıkan bir deneyimdir. Bu durum kişinin günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini ve hareket alanını fark edilmeden sınırlayabilir. Kapalı […]